آنچه در این مقاله می‌خوانید:
- دندان عقل روییده معمولا زمانی به جراحی نیاز دارد که باعث درد، پوسیدگی، عفونت یا آسیب به دندان‌های مجاور شود.
- تشخیص نیاز به جراحی دندان عقل روییده با معاینه دندانپزشک و بررسی عکس رادیوگرافی انجام میشود.
- جراحی با بیحسی موضعی انجام میشود و روش آن به موقعیت دندان و ریشه‌ها بستگی دارد.
- رعایت توصیه‌های پیش و پس از جراحی به کاهش عوارض و بهبود زخم کمک می‌کند.
- خونریزی شدید، تب، ترشح چرکی یا درد رو به افزایش را با دندانپزشک در میان بگذارید.
دندان عقل روییده همیشه به جراحی نیاز ندارد، اما اگر فضای کافی برای رشد نداشته باشد یا باعث درد، التهاب لثه، پوسیدگی و آسیب به دندان‌های کناری شود، دندانپزشک ممکن است خارج کردن آن را پیشنهاد کند. آگاهی از زمان مناسب جراحی دندان عقل روییده، مراحل انجام آن و مراقبت‌های پس از درمان به شما کمک می‌کند با آمادگی بیشتری برای این کار اقدام کنید.
در این مطلب با تفاوت دندان عقل روییده و نهفته، نشانه‌های نیاز به جراحی، روش درمان و نکات مهم دوران بهبودی آشنا می‌شوید. پس اگر شما هم جز آن دسته از افرادی هستید که قصد انجام این جراحی را دارید، حتما با ما در ادامه این مطلب همراه باشید.
دندان عقل روییده چیست و چه تفاوتی با دندان عقل نهفته دارد؟
دندان عقل روییده، سومین دندان آسیاب در انتهای فک است که به‌طور کامل یا تا حد زیادی از لثه خارج شده و در دهان دیده میشود. این دندان معمولا بین ۱۷ تا ۲۵ سالگی رشد می‌کند، اما زمان رویش آن در افراد مختلف متفاوت است. اگر دندان عقل فضای کافی برای رشد داشته باشد و به‌درستی در امتداد سایر دندان‌ها قرار بگیرد، ممکن است نیازی به کشیدن یا جراحی آن نداشته باشید.
در مقابل، دندان عقل نهفته به دندانی گفته میشود که به دلیل کمبود فضا، زاویه نامناسب یا وجود مانع در مسیر رشد، به‌طور کامل از لثه خارج نمی‌شود. این دندان ممکن است به سمت دندان کناری، استخوان فک یا لثه قرار گرفته باشد. دندان عقل نیمه‌نهفته نیز تنها بخشی از تاج آن در دهان دیده میشود. پس برای انجام جراحی دندان عقل روییده حتما باید با این تفاوت به‌خوبی آشنا باشید.
دندان عقل روییده معمولا با روش ساده‌تری نسبت به دندان عقل نهفته خارج میشود. با این حال، اگر اطراف آن دچار التهاب، عفونت، پوسیدگی یا تجمع مواد غذایی شود، ممکن است دندانپزشک جراحی دندان عقل روییده را توصیه کند. تشخیص روش مناسب پس از معاینه دهان و بررسی عکس رادیوگرافی انجام میشود.
جراحی دندان عقل روییده چه زمانی لازم است؟
جراحی دندان عقل روییده زمانی انجام میشود که این دندان برای سلامت دهان و دندان شما مشکل ایجاد کند یا احتمال بروز مشکل در آینده وجود داشته باشد. اگر دندان عقل فضای کافی برای رشد نداشته باشد، ممکن است به دندان آسیاب کناری فشار وارد کند و باعث درد، تغییر موقعیت دندان‌ها یا آسیب به ریشه آن‌ها شود. در چنین شرایطی، کشیدن دندان عقل می‌تواند از مشکلات بیشتر جلوگیری کند.
پوسیدگی شدید دندان عقل روییده یکی دیگر از دلایل جراحی دندان عقل است. این دندان معمولا در انتهای دهان قرار دارد و تمیز کردن آن با مسواک و نخ دندان دشوارتر است. به همین دلیل، مواد غذایی و باکتری‌ها ممکن است در اطراف آن جمع شوند و باعث پوسیدگی یا عفونت لثه شوند. اگر دندان قابل ترمیم نباشد، دندانپزشک خارج کردن آن را پیشنهاد می‌کند.
التهاب مکرر لثه اطراف دندان عقل، تشکیل کیست، بوی بد دهان و ایجاد آبسه نیز می‌توانند به جراحی نیاز داشته باشند. البته وجود دندان عقل به‌تنهایی دلیل کافی برای جراحی نیست. دندانپزشک پس از معاینه، بررسی شدت مشکل و مشاهده عکس رادیوگرافی، مناسب‌ترین روش درمان را برای شما تعیین می‌کند.
علائمی که نشان می‌دهند به کشیدن دندان عقل نیاز دارید
گاهی دندان عقل روییده بدون ایجاد مشکل در دهان باقی می‌ماند، اما در برخی شرایط می‌تواند باعث آسیب به لثه و دندان‌های اطراف شود. توجه به علائم زیر به شما کمک می‌کند تا برای معاینه دندانپزشکی در زمان مناسب اقدام کنید. تشخیص نهایی نیاز به بررسی دهان و عکس‌برداری دارد و نباید فقط بر اساس علائم انجام شود.
مهم‌ترین نشانه‌هایی که ممکن است به کشیدن یا جراحی دندان عقل روییده نیاز داشته باشند، عبارت‌اند از:
- درد مداوم یا شدید در انتهای فک
- تورم و قرمزی لثه اطراف دندان عقل
- خونریزی یا حساس شدن لثه هنگام مسواک زدن
- دشواری در باز کردن دهان یا جویدن غذا
- انتشار درد به گوش، شقیقه یا فک
- بوی بد دهان و طعم ناخوشایند در دهان
- خروج چرک از لثه اطراف دندان
- پوسیدگی دندان عقل یا دندان آسیاب کناری
- گیر کردن مکرر مواد غذایی در اطراف دندان
- ایجاد فشار یا احساس جابه‌جایی در دندان‌های مجاور
- تب و احساس ضعف همراه با درد و تورم
در صورت مشاهده این علائم، مراجعه سریع به دندانپزشک اهمیت دارد. ادامه دادن خودسرانه درمان یا مصرف آنتی‌بیوتیک بدون تجویز پزشک ممکن است عفونت را پنهان کند، اما علت اصلی مشکل را برطرف نمی‌کند.
معاینه و عکس‌برداری قبل از جراحی دندان عقل روییده
پیش از انجام این جراحی، دندانپزشک وضعیت دندان و بافت‌های اطراف آن را بررسی می‌کند. در این معاینه، میزان رویش دندان، سلامت لثه، وجود پوسیدگی و فاصله دندان عقل با دندان آسیاب کناری ارزیابی میشود. همچنین دندانپزشک بررسی می‌کند که آیا دندان عقل باعث التهاب، عفونت یا آسیب به استخوان فک شده است یا خیر؟
برای تشخیص دقیق‌تر، معمولا عکس رادیوگرافی تجویز میشود. عکس پانورامیک اطلاعات مناسبی درباره تعداد ریشه‌ها، شکل دندان، زاویه قرارگیری و وضعیت استخوان اطراف آن در اختیار دندانپزشک قرار می‌دهد. اگر ریشه دندان به عصب فک پایین نزدیک باشد یا شرایط پیچیده‌تری وجود داشته باشد، ممکن است به تصویربرداری سه‌بعدی نیاز داشته باشید. این تصویر به تعیین موقعیت دقیق دندان و کاهش احتمال آسیب به عصب کمک می‌کند.
در جلسه معاینه قبل از جراحی دندان عقل روییده، سوابق بیماری، داروهای مصرفی، حساسیت‌های دارویی و مشکلاتی مانند دیابت یا اختلالات انعقاد خون را با دندانپزشک در میان بگذارید. همچنین اگر باردار هستید یا احتمال بارداری وجود دارد، این موضوع را اطلاع دهید. دندانپزشک پس از بررسی نتایج معاینه و عکس‌برداری، درباره ضرورت جراحی دندان عقل روییده و روش مناسب بیحسی تصمیم می‌گیرد.
جراحی دندان عقل روییده چگونه انجام میشود؟
این جراحی معمولا با معاینه و بررسی عکس رادیوگرافی آغاز میشود. دندانپزشک پس از مشخص کردن وضعیت دندان، محل درمان را با بیحسی موضعی بی‌حس می‌کند تا هنگام انجام جراحی درد نداشته باشید. در صورت اضطراب شدید یا پیچیده بودن شرایط، ممکن است روش‌های آرام‌بخشی نیز با نظر دندانپزشک استفاده شود.
بهترین وضعیت دندان عقل چیست؟ اگر دندان عقل به‌طور کامل از لثه خارج شده باشد و دسترسی مناسبی داشته باشد، دندانپزشک با ابزارهای مخصوص آن را به‌آرامی لق کرده و خارج می‌کند. این روش جراحی دندان عقل روییده معمولا ساده‌تر است و در مدت کوتاهی انجام میشود. با این حال، اگر بخشی از دندان زیر لثه یا استخوان قرار گرفته باشد، ممکن است دندانپزشک برش کوچکی روی لثه ایجاد کند. در بعضی موارد، برای خارج کردن دندان، آن را به چند قسمت تقسیم می‌کنند تا فشار کمتری به بافت‌های اطراف وارد شود.
پس از خارج کردن دندان، محل جراحی شست‌وشو داده میشود و در صورت نیاز بخیه زده خواهد شد. بیشتر بخیه‌ها جذبی هستند، اما برخی بخیه‌ها باید پس از چند روز توسط دندانپزشک برداشته شوند. مدت جراحی به وضعیت دندان، تعداد ریشه‌ها و میزان التهاب یا عفونت اطراف آن بستگی دارد.
مراقبت‌های قبل از جراحی دندان عقل روییده
رعایت مراقبت‌های قبل از جراحی دندان عقل روییده به کاهش عوارض و بهبود روند درمان کمک می‌کند. پیش از مراجعه، درباره بیماری‌های زمینه‌ای، داروهای مصرفی و حساسیت‌های دارویی خود با دندانپزشک صحبت کنید. مصرف بعضی داروها می‌تواند احتمال خونریزی را افزایش دهد یا با داروی بیحسی و مسکن تداخل ایجاد کند. هیچ دارویی را بدون هماهنگی پزشک قطع یا مصرف نکنید.
مهم‌ترین نکات مراقبتی که باید قبل از جراحی رعایت کنید، عبارت‌اند از:
- انجام معاینه و عکس‌برداری طبق نظر دندانپزشک
- اطلاع دادن درباره بارداری یا احتمال بارداری
- اعلام سابقه بیماری‌های قلبی، دیابت و اختلالات انعقاد خون
- اطلاع دادن درباره حساسیت به داروها یا مواد بیحسی
- رعایت بهداشت دهان و مسواک زدن پیش از مراجعه
- مصرف غذای سبک پیش از جراحی در صورت استفاده از بیحسی موضعی
- رعایت دستور پزشک درباره ناشتا بودن در صورت آرام‌بخشی یا بیهوشی
- پوشیدن لباس راحت و گشاد در روز جراحی
- پرهیز از مصرف دخانیات و نوشیدنی‌های الکلی
- هماهنگ کردن همراه برای بازگشت به منزل در صورت دریافت آرام‌بخش
- تهیه داروهای تجویزشده پیش از مراجعه
- خودداری از مصرف آسپرین یا داروهای رقیق‌کننده خون بدون مشورت پزشک
مراقبت‌های بعد از جراحی دندان عقل روییده
رعایت مراقبت‌های بعد از جراحی به کاهش درد، تورم و احتمال عفونت کمک می‌کند. پس از جراحی، گاز استریل قرارگرفته روی محل زخم را طبق دستور دندانپزشک با فشار ملایم نگه دارید. در چند ساعت اول، از شست‌وشوی شدید دهان و تف کردن خودداری کنید، زیرا ممکن است لخته خون از محل جراحی جدا شود و خونریزی افزایش پیدا کند.
مهم‌ترین مراقبت‌های بعد از جراحی دندان عقل روییده نیز عبارت‌اند از:
- طاستراحت کافی در روز جراحی
- قرار دادن سر بالاتر از بدن هنگام خواب
- استفاده از کمپرس سرد روی گونه در ساعات ابتدایی
- مصرف داروهای تجویزشده طبق دستور دندانپزشک
- خوردن غذاهای نرم و خنک مانند سوپ ولرم، ماست و پوره
- نوشیدن آب کافی و پرهیز از استفاده از نی
- خودداری از مصرف غذاهای داغ، سفت، تند و چسبناک
- مسواک زدن آرام و دور نگه داشتن مسواک از محل زخم
- شست‌وشوی دهان با محلول تجویزشده پس از زمان تعیین‌شده
- پرهیز از سیگار، قلیان و نوشیدنی‌های الکلی
- خودداری از فعالیت ورزشی و بلند کردن اجسام سنگین
- رعایت زمان مراجعه برای بررسی زخم یا خارج کردن بخیه
عوارض احتمالی و مدت زمان بهبودی پس از جراحی دندان عقل
پس از جراحی دندان عقل روییده، کمی درد، تورم، کبودی یا محدودیت در باز کردن دهان می‌تواند طبیعی باشد. این علائم معمولا در چند روز اول بیشتر هستند و به‌تدریج کاهش پیدا می‌کنند. مدت بهبودی به پیچیدگی جراحی، وضعیت سلامت شما و رعایت مراقبت‌های پس از درمان بستگی دارد. در بسیاری از موارد، فعالیت‌های روزمره طی چند روز از سر گرفته می‌شوند، اما ترمیم کامل بافت لثه ممکن است بیشتر طول بکشد.
گاهی عوارضی مانند عفونت، خونریزی طولانی یا خشکی حفره دندان رخ می‌دهد. خشکی حفره زمانی ایجاد میشود که لخته خون محل جراحی جدا شود و معمولا با درد شدید و مداوم همراه است. آسیب موقت به عصب نیز در برخی جراحی‌ها ممکن است باعث بیحسی یا گزگز لب، چانه یا زبان شود. نشانه‌هایی که نیاز به تماس با دندانپزشک دارند عبارت‌اند از:
- خونریزی شدید یا ادامه‌دار
- تب یا ترشح چرکی
- تورم رو به افزایش پس از چند روز
- درد شدید که با داروی تجویزشده کنترل نمی‌شود
- دشواری در بلع یا تنفس
- بیحسی ماندگار در لب، چانه یا زبان
اگر چنین علائمی را تجربه کردید، برای ارزیابی با دندانپزشک تماس بگیرید و دارو یا درمان دیگری را خودسرانه آغاز نکنید.
سوالات متداول
آیا هر دندان عقل روییده‌ای باید کشیده شود؟
خیر، اگر دندان سالم باشد، درست روییده باشد و مشکلی برای دندان‌های اطراف ایجاد نکند، ممکن است نیازی به کشیدن آن نباشد.
جراحی دندان عقل روییده چقدر طول می‌کشد؟
مدت جراحی به موقعیت دندان و پیچیدگی آن بستگی دارد و دندانپزشک پس از معاینه می‌تواند زمان تقریبی را مشخص کند.
آیا جراحی دندان عقل درد دارد؟
بیحسی موضعی معمولا مانع احساس درد حین جراحی میشود، اما ممکن است پس از برطرف شدن بیحسی کمی درد داشته باشید.
سخن پایانی
جراحی دندان عقل روییده زمانی ضروری است که دندان برای سلامت دهان و دندان شما مشکل ایجاد کند یا خطر آسیب و عفونت وجود داشته باشد. معاینه دندانپزشکی و عکس‌برداری، ضرورت جراحی و روش مناسب را مشخص می‌کند. پس از درمان، توصیه‌های دندانپزشک را درباره مصرف دارو، تغذیه و بهداشت دهان رعایت کنید. اگر با خونریزی شدید، تب، تورم رو به افزایش یا درد مداوم روبه‌رو شدید، برای بررسی با دندانپزشک تماس بگیرید.
در صورتی که قصد انجام این جراحی را دارید، پیشنهاد می‌کنیم همین حالا از خدمات کلینیک دندانپزشکی باراد در این زمینه بهره‌مند شوید. برای دریافت مشاوره اولیه، همین حالا با ما تماس بگیرید.
بدون دیدگاه